Czy w piecu na ekogroszek można palić pelletem?

W piecu na ekogroszek można palić pelletem, ale tylko pod warunkiem, że kocioł jest nowszej generacji lub został odpowiednio zmodyfikowany. Konieczna bywa wymiana palnika, zmiana nastaw sterownika oraz zabezpieczenie podajnika przed cofaniem się żaru. W artykule omawiamy najważniejsze różnice między tymi paliwami i praktyczne aspekty takiej zmiany.

Czym różni się ekogroszek od pelletu drzewnego?

Ekogroszek to paliwo węglowe o drobnej granulacji, przeznaczone głównie do automatycznych kotłów retortowych. Wyróżnia się wysoką wartością opałową powyżej 24 MJ/kg oraz niską zawartością siarki i wody. Dzięki niskiej spiekalności spala się stabilnie, a popiół nie tworzy dużych spieków.

Pellet drzewny powstaje z odpadów drzewnych i roślinnych, a jego kaloryczność zawiera się w przedziale 15–18 MJ/kg. Jest to nośnik zaliczany do biomasy, dlatego podczas spalania emituje mniej dwutlenku węgla niż węgiel. Różni się także formą – ma postać lekkiego granulatu, który podajnik dozuje inaczej niż cięższy ekogroszek.

Porównanie podstawowych parametrów obu paliw wygląda następująco:

Dane z 2018 roku pokazują, że światowa produkcja pelletu drzewnego wyniosła 20,1 mln ton, a kraje Unii Europejskiej łącznie z Chinami należały do największych wytwórców. W UE-28 zużycie tego paliwa sięgnęło 26,1 mln ton, z czego 60,5% przypadło na produkcję ciepła.

Pellet drzewny osiąga wartość opałową 15–18 MJ/kg, natomiast ekogroszek ponad 24 MJ/kg – to główna różnica wpływająca na zużycie paliwa w sezonie.

Czy w piecu na ekogroszek można palić pelletem?

Ogólnodostępne opinie specjalistów potwierdzają, że palenie pelletem w kotle na ekogroszek bywa możliwe. Warunkiem jest dostosowanie urządzenia, bo obie konstrukcje różnią się palnikiem, układem podawania i sposobem doprowadzania powietrza. W starszych kotłach retortowych taka zmiana bywa trudniejsza i mniej efektywna.

W kotłach nowszej generacji często wystarczy wymiana palnika oraz korekta nastaw sterownika. Pellet wymaga krótszych cykli podawania i mniejszego nadmuchu, ponieważ jest lżejszy i ma niższą temperaturę zapłonu. Bez tych zmian granulat może nie wypalać się w pełni, a na ściankach kotła może osadzać się smoła.

Dlaczego konstrukcja palnika ma znaczenie?

Palnik kotła na ekogroszek jest przystosowany do spalania cięższych brył węgla przy wysokiej temperaturze. Pellet spala się w niższej temperaturze i potrzebuje innego rozkładu powietrza. Jeżeli palenisko jest zbyt intensywnie przedmuchiwane, lekki granulat może być wywiewany albo żar będzie zapadać się zbyt nisko.

W praktyce użytkownicy kotłów retortowych zauważają, że po zmianie paliwa popiołu i sadzy jest mniej, ale trzeba pilnować temperatury zasilania. Utrzymywanie jej w zakresie 65–75 stopni Celsjusza ogranicza wykraplanie się smoły na ściankach wymiennika.

Jak wygląda efektywność takiego spalania?

Spalanie pelletu w kotle na ekogroszek nie zawsze jest opłacalne. Kaloryczność granulatu jest niższa, dlatego do uzyskania tej samej ilości ciepła potrzeba go więcej. Efektem bywa większe zużycie paliwa oraz konieczność częstszego czyszczenia komory spalania, mimo mniejszej ilości popiołu.

Do typowych problemów należą:

• większe zużycie pelletu do osiągnięcia zadanej temperatury,
• zwiększone osadzanie sadzy przy zbyt niskiej temperaturze kotła,
• ryzyko cofania się żaru do podajnika,
• spadek sprawności cieplnej w porównaniu z dedykowanym kotłem na pellet.

Jak przygotować kocioł na ekogroszek do spalania pelletu?

Decyzja o zamianie paliwa wymaga kilku świadomych kroków. Najpierw trzeba sprawdzić, czy producent dopuszcza spalanie biomasy i czy sterownik ma tryb pracy z pelletem. Niektóre urządzenia wymagają również zmiany rusztu lub palnika na wersję przystosowaną do granulatu.

Zabezpieczenie przed cofaniem żaru

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest przejście żaru z palnika do zasobnika przez rurę podajnika. Dlatego w instalacji powinien znaleźć się prosty system zwany potocznie „strażakiem”. To pojemnik z wodą umieszczony na rurze, który w razie cofnięcia płomienia ugasi żar i przerwie proces spalania.

Warto też upewnić się, że sterownik kotła obsługuje funkcję cofnięcia podajnika w razie wykrycia wysokiej temperatury w rurze zasypowej. Brak takiego zabezpieczenia zwiększa ryzyko zapłonu paliwa w zbiorniku.

Zmiana ustawień sterownika

Kocioł po zmianie paliwa powinien pracować z innymi parametrami. W praktyce użytkownicy najczęściej skracają czas podawania paliwa do około 10 sekund, a nadmuch ustawiają w zakresie od -5 do -8 w zależności od ciągu kominowego. Ważne jest, aby pellet był podawany krótko i często, a nie długimi cyklami, które powodują zapadanie się paleniska.

Podczas pierwszych dni po zmianie opału trzeba obserwować płomień i ilość popiołu. Jeżeli kocioł szybciej osiąga zadaną temperaturę, lecz na ściankach pojawia się mokry, czarny nalot, należy podnieść temperaturę zasilania albo zmienić nadmuch.

Czyszczenie i kontrola palnika

Po każdym większym zużyciu paliwa warto sprawdzić palnik i komorę spalania. Pellet pozostawia mniej popiołu, ale sadza może osadzać się w innych miejscach niż przy ekogroszku. Zaleca się kontrolę drożności otworów powietrznych oraz stanu rusztu po pierwszych 2–3 dobach pracy na nowym paliwie.

Jakie zagrożenia wiążą się z zamianą paliwa?

Największe ryzyko dotyczy bezpieczeństwa, zwłaszcza gdy kocioł nie jest do tego przystosowany. Cofanie się żaru do podajnika może prowadzić do zapłonu paliwa w zasobniku. Dlatego tak ważne jest zamontowanie zabezpieczenia wodnego i sprawdzenie szczelności całej instalacji.

Kolejny problem to zasmolenie wymiennika podczas pracy w podtrzymaniu. Smoła z pelletu skrapla się na chłodnych ściankach, gdy palnik pracuje z niską temperaturą. W efekcie kocioł wymaga częstszego czyszczenia, a sprawność cieplna spada.

Do innych niepożądanych skutków należą:

• uszkodzenie podajnika przez zbyt dużą ilość miału lub wilgoci,
• nadmierne zużycie palnika przy długotrwałej pracy na złych nastawach,
• wzrost zużycia paliwa przy częstym wygaszaniu i ponownym rozpaleniu,
• osadzanie się lepkich substancji na ściankach komory spalania.

Kiedy sprawdzi się kocioł wielopaliwowy?

Jeżeli użytkownik chce swobodnie wybierać między pelletem a ekogroszkiem, najlepszym rozwiązaniem bywa kocioł wielopaliwowy. Takie urządzenie ma palnik przystosowany do obu rodzajów paliwa, a sterownik potrafi rozpoznać, co jest aktualnie spalane i dobrać odpowiednie parametry pracy.

Kotły wielopaliwowe sprawdzają się zwłaszcza tam, gdzie ceny opału mocno się zmieniają w ciągu roku. Trzeba jednak pamiętać, że nawet uniwersalne konstrukcje rzadko osiągają identyczną sprawność dla każdego paliwa. Często oznacza to kompromis między wygodą a maksymalną efektywnością spalania.